Turkvet.Biz
 
Güncel  
YAZILAR / YORUMLAR
   

>Genel

    >Eğitim
   

>Meslek politikaları

   

>Tarım ve Hayvancılık politikaları

    >Hayvan yetiştirme ve ıslah
   

>Gıda güvenliği ve halk sağlığı

   

>Hayvan sağlığı

   

>Hayvan refahı

    >Yaban hayatı
    >Çevre
    >AB Politika ve uygulamaları
    >Dünya Uygulamaları
    >Diğer Yazılar

 

AB Müzakere Süreci Ve Hayvan Refahı

Avrupa Birliğinde Ortak Tarım Politikası (OTP) ve hayvan refahı konusu, başlangıçtan itibaren gelişerek günümüze gelmiştir. Avrupa Birliği hayvan refahı konusunda bazı direktifleri uygulamaya koymuştur ve çiftçilere yapılacak desteklemeleri, içinde hayvan refahının bulunduğu “çapraz uyum”’a son zamanlarda bağlamıştır. Yapılan düzenlemelerde sürdürülebilir tarımın teşvik edilmesi çerçevesinde hayvan refahına endeksli çiftlik başına destek; ayrıca hayvan refahı konularının OTP ile bütünleştirilmesi de yer almaktadır. Türkiye’nin AB müzakerelerinde en kapsamlı konu başlıklarından olan tarım dosyasında Türkiye’nin henüz gerekli düzenlemeleri yapmadığı hayvan refahı da bulunmaktadır ve önemlidir.

Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne üyeliği çerçevesinde katılım müzakere süreci 3 Ekim 2005 tarihinde Lüksemburg'da yapılan Hükümetler Arası Konferans ile başlamıştır. Kapsamının yanında Türk tarımını AB tarımından ayıran çok önemli farklılıklar bulunması nedeniyle; Türkiye’nin AB müzakerelerinde en önemli dosyasının beklendiği gibi tarım dosyası olacağı devam eden müzakere sürecinde ortaya konulmuştur.

Tarım ve hayvancılık Türkiye’nin sosyo-ekonomik yapısında önemli yer tutmaktadır. Aynı şekilde tarım konusu AB’nin de en önemli faaliyet alanı olup, Birlik içinde tarımsal faaliyetler Ortak Tarım Politikası (OTP) ile yürütülmektedir. OTP, belirlenen amaç doğrultusunda belli araçlar kullanılarak tüm tarım etkinliklerinin yürütülmesidir. OTP’nin kurulduğu yıllardaki tarımsal üretimde kendine yeterli olma amacını yakalamış ve bu amacı aşmış olan Avrupa Birliği, yaptığı reformlarla tarımsal üretimdeki hedeflerini ürünün miktarını artırmaktan çok, kaliteli ve sağlıklı ürün elde etmeye yönlendirmiştir.

Türkiye, tüm müzakere başlıklarında olduğu gibi tarım konusunda da AB müktesebatına uyum için kendi iç dinamiklerini harekete geçirecek, uyum sürecini hızlandıracak bir dizi uygulamalar yapacaktır. Türkiye’nin tarım alanında yapacağı ve hayata geçireceği önemli düzenlemelerden birisini, AB’nin hayvancılık desteklerinin önemli bir kıstası haline gelmiş olan hayvan refahı (animal welfare) konusu teşkil etmektedir.

Ayrıca, IPARD fonlarından yararlanabilmek için kurulması ön şart olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, hayvancılığın içinde olacağı tedbir ve alt tedbirlerde yapacağı tarımsal desteklemelerde hayvan refahını da temel alacaktır.

Kurum, AB Komisyonuna karşı sorumlu olup; AB ve ulusal kaynaktan alacağı bütçelerle Ulusal kalkınma planı, program ve stratejilerindeki ilke ve hedefler çerçevesinde kırsal kalkınma programlarının uygulanmasına yönelik faaliyetleri gerçekleştirecektir.

Şahıs, kurum ve kuruluşlarca sunulacak projeleri alıp, başvurusu uygun görülenler ile sözleşme imzalayacak olan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu’nun kuruluşu 18.05.2007 tarihinde gerçekleştirilmiştir ve AB ve Türkiye arasında Sektörel Antlaşma’nın imzalanması ile faaliyete başlayacaktır.

Hayvan Refahı ve Önemi

Hayvancılık günümüzde odak değiştirerek tüketici odaklı bir faaliyete doğru hızlı bir biçimde yol alırken hayvan refahı, kaliteli ve güvenli gıda talebine paralel biçimde çeşitli faktörlerin etkisi ile kamuoyu gündemine yerleşmesine devam etmektedir. Gıda zincirinin ve ekosistemin ayrılmaz parçası olan hayvanın; ekolojik tarım, iyi tarım uygulamaları ve sürdürülebilir tarım politikaları içerisinde de yer alan ve sağlıklı gıdanın elde edilmesinde önemi olan refah kuralları çerçevesinde muamele görmesi gittikçe önem kazanmaktadır.

Hayvanların evcilleştirilmesi ve insanlar için birer üretim aracı olarak kullanılmaya başlanmasıyla ortaya çıkan ve “hayvanın yaşadığı çevre ile uyum içerisinde olabilme hali” (23) olarak tanımlanan hayvan refahı yaralanma, hastalık, stres ve anormal davranış gibi durumların ve bunara ait risklerin tespit ve ortadan kaldırılmasını gerektirmektedir. Buna paralel olarak hayvan refahı; açlık ve susuzluk çekmeme, rahatsız olmama, acılı hastalığa yakalanmama ve yaralanmama, normal davranışını sergileme ile korku ve stres çekmeme özgürlülüğü olmak üzere “beş temel özgürlük” ile özdeşleştirilmiştir.

Üye Devletler için uygulama yükümlüğü oluşturması, üçüncü ülkeler için ise AB’ye yapacakları ihracat için onay numarası alınmasında gerekli olmasından dolayı önem taşıyan hayvan refahı kavramının üzerinde durulması ve yerleşmesinde üç etken söz konusudur. Birincisi, hayvanlara uygun ortam sunma isteği, ikincisi hayvan refahını sağlayarak ürün kalitesinin korunması, üçüncüsü de olumsuz refah imajı nedeni ile pazar kaybı riskinin ortadan kaldırılmasıdır.

Hayvan ve hayvansal ürünlerin iç pazardaki serbest dolaşımı ve rekabet, üretimin rasyonel bir şekilde gelişmesi ve ortak piyasa düzenlemesinin işletilebilmesi; yetiştiricilikte, nakillerde, kesimde ve diğer konularda hayvan refahına ilişkin ortak asgari standartların oluşturulmasını da gerekli kılmaktadır.

Hayvan refahının önemine, Avrupa Komisyonu 2005 yılı Türkiye İlerleme Raporu’nun Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Politikası bölümünde; “Genel gıda maddeleri politikası, gıda maddeleri üretimiyle ilgili hijyen kurallarını belirler. Buna ilaveten, müktesebat, iç pazarda hayvan sağlığı, hayvan refahı ile hayvansal gıdaların güvenliği için zaruri olan ayrıntılı veterinerlik kuralları getirmektedir” denilerek işaret edilmiştir (15). Buna paralel biçimde; müktesebat uyumunda gıda güvenliği ve kamu sağlığı alanlarının yanı sıra hayvan refahında da gayret gösterilmesi gerektiği Avrupa Komisyonu’nun 2004 yılı Türkiye İlerleme raporunda söylenmiştir.

Ne var ki; Komisyon’un 2005 ve 2006 dönem raporlarında hayvan refahına yönelik bir ilerleme sağlanmadığı ortaya konmuş (15,18), 6 Kasım 2007 tarihli ilerleme raporunda da Türkiye’nin hayvan refahına ilişkin teknik konularda bir ilerleme kaydedemediği tekrar vurgulanmıştır.

AB ile uyum süreci uzun vadeli ulusal çıkarlar dikkate alınarak tüm alt sektörler için Ulusal Mevzuatın hayvan refahı kavramı gözetilerek elden geçirilmesi, bir ihtiyaçtan öte zorunluluktur.

Avrupa Birliğinde Hayvan Refahı

Hayvan refahı konusuna ilişkin olarak AB'nin ilk yasal dayanağını 1957 tarihli Roma Antlaşması oluşturmuştur. Antlaşma hükümleri düzenli aralıklarla gözden geçirilip değiştirilmiştir. Hayvanları ilk kez "duygulu varlıklar'' olarak kabul eden ve hayvan refahına ilişkin yasal hükümleri barındıran bir protokolü içermesi bakımından önemli olan Amsterdam Antlaşması 2 Ekim 1997 tarihinde imzalanarak Mayıs 1999'de yürürlüğe konmuştur.

AB Komisyonu’nca, Ortak Tarım Politikası’nda yapılan reformlar çerçevesinde 9 Temmuz 2002 tarihinde kabul edilen tebliğde; çiftçilerin çevre, gıda güvenliği ve kalitesi ile hayvan refahına ilişkin gerçekleştirdikleri hizmetleri temel alarak gelir desteği alması, gıda güvenliği ve kalitesi ile hayvan refahı konularının OTP ile bütünleştirilmesi diğer kararlarla birlikte kabul edilmiştir. Aynı tebliğde sürdürülebilir tarımın teşvik edilmesi çerçevesinde, ürünlerin desteklenmesi yerine çevrenin korunması, hayvan refahı ve gıda kalitesini temel alan, üreticilere yönelik çiftlik başına destek sisteminin benimsenmesi, Kırsal kalkınmanın güçlendirilmesi çerçevesinde ise gıda kalitesi ve hayvan refahının iyileştirilmesinin teşvik edilmesi karara bağlanmıştır.

Bunlara ek olarak 26 Haziran 2003 tarihinde, AB üye ülkeleri tarım bakanları yeni bir reform paketini kabul etti. Yeni düzenlemeler içerisinde;1 Ocak 2005 tarihinden itibaren tek ödeme uygulaması, çevre, gıda güvenliği, hayvan refahı standartlarına uyulması ile gıda kalitesi ve hayvan refahının güçlendirilmesi konuları yer almıştır. 

29 Nisan 2004’te çiftlikten sofraya gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla hayvan refahı konularının içinde yer aldığı; Gıda maddelerinin hijyenine ilişkin gıda işletmecilerinin uyması gereken genel kuralları ortaya koyan 852/2004 (EC) sayılı tüzük, Gıda maddelerinin hijyenine ilişkin özel hijyen kurallarını ortaya koyan 853/2004 (EC) sayılı tüzük, İnsan tüketimi için üretilmiş hayvan kökenli ürünlerin yasal kontrolüne ilişkin organizasyonun özel kurallarını ortaya koyan 854/2004 (EC) sayılı tüzük ve Yem ve gıda yasası, hayvan sağlığı ve hayvan refahı kurallarıyla ilgili kuralların işlemesini sağlayan resmi kontrollerle ilgili 882/2004 (EC) sayılı tüzük kabul edilmiştir.

Başlıca Hayvan Refahı Konuları

Çiftliklerle ile ilgili hayvan refahı

Türlerinin gerektirdiği büyüme, gelişme, uyum, evcilleştirme gibi özellikler ile fizyolojik ve etolojik ihtiyaçları dikkate alınarak asgari bakım, besleme ve yetiştirme koşullarının sağlanması; gereksiz yere ağrı/acı çekmelerine veya yaralanmalarına neden olabilecek şartların önlenmesi amaçlanmaktadır.

Yumurtacı tavuklarla İlgili hayvan refahı

Genel hayvan refahı kurallarına ilave olarak yumurtacı tavuklarla ilgili ek kuralları içermektedir. Her sistem için tavukların konulacakları kafeslerin maksimum kaç kat olacağı ve her bir tavuk için ayrılacak asgari alan miktarını belirleyen üç farklı yetiştirme sistemi kabul edilmiş ve Haziran 1999'da geleneksel seri kafesler yasaklanmıştır.

Buzağılarla ilgili hayvan refahı

Buzağılar için doğumdan itibaren yetiştirmede uygulanacak refah kurallarını kapsamaktadır. Ocak 1997'de direktifte değişiklikler yapılmış ve 1 Ocak 1998'den itibaren yeni çiftlikler için; 31 Aralık 2006'dan itibaren de tüm çiftlikler için tek başlık kafesli kasa sisteminin yasaklanması kabul edilmiştir.

Nakillerle ilgili hayvan refahı

Hayvanların gidecekleri yerlere güvenli ve sağlıklı ulaşabilmelerini temin etmek amacıyla; nakillerde kullanılacak araçlara, nakli gerçekleştirecek personele ve taşımada uyulacak kurallara ait esasları içerir.

Kesimlerle ilgili hayvan refahı        

Kesimhaneye varıp araçlardan indirilmelerinden başlayarak, hayvanların kesim/öldürme ile sonuçlanan süreçteki bakım ve beslemesi, mezbaha içindeki hareket planlaması, kesim/öldürme öncesi uygulanacak bayıltma/sersemletme yöntemleri gibi konularla kesimhane/mezbahaların tasarımı, kesim ya da öldürmede kullanılacak alet ve ekipmanların standartlarının belirlenmesine ait ayrıntılı şartları kapsamaktadır.

Deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılan hayvanlarla ilgili hayvan refahı

Deneysel ve diğer bilimsel amaçlar için kullanılacak hayvanların her türlü fizyolojik ve etolojik ihtiyaçlarının karşılanması bakılması, beslenmesi, yetiştirilmesi, barındırılması ile deneysel veya bilimsel işlemde kullanılması aşamalarında uyulacak kurallar bu kapsamdadır

Abdurrahman KÖSEMAN
Veteriner Hekim

Kaynak:http://www.malatya-tarim.gov.tr/makale.php?mid=21

 
Güncel
 

 

 

Yeni Sayfa 1
 Copyright © 2006 - 2011 TurkVet ® - Her Hakkı Saklıdır - All right reserved