Turkvet.Biz
 
Güncel  
YAZILAR / YORUMLAR
   

>Genel

    >Eğitim
   

>Meslek politikaları

   

>Tarım ve Hayvancılık politikaları

    >Hayvan yetiştirme ve ıslah
   

>Gıda güvenliği ve halk sağlığı

   

>Hayvan sağlığı

   

>Hayvan refahı

    >Yaban hayatı
    >Çevre
    >AB Politika ve uygulamaları
    >Dünya Uygulamaları
    >Diğer Yazılar

 

Sığırlarda Refah Kontrolü*

A.1 Hayvanların ahırda barındırılması

Genel kurallar:

•          Ahırdaki hayvanlar yatma, dinlenme, yemleme ve sulama anlarında rahat hareket edebilme özelliğine sahip olmalıdırlar.

•          Ahırdaki araçlar ve ekipmanlar hayvanların zarara  uğramayacağı şekilde dizayn edilmeli,  ahırda kesici ve çıkıntılı kısımlar olmamalı ve bu materyal ve ekipmanlar yıkanabilme ve dezenfekte olabilme özelliğine sahip olmalıdırlar.

•          Ahırın kliması hayvanlar için zararlı olmamalı(cereyan, toz, sıcaklık, gaz konsantrasyonu, nem).

•          Gün boyu ahırda tutulacak hayvanlar için ahır  gündüz vakti doğal yada yapay şekilde aydınlık olmalı, ve ahırdaki hayvanlar rahatça gözlemlenebilmeli.

A.2.Ahırdaki mekanik ekipmanlar(> 6 ay hayvanlar)

Genel kurallar:

•          Ahırdaki tüm otomatik ve mekanik ekipmanlar günlük olarak kontrol edilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır, oluşabilecek bir hatanın hemen ortadan kaldırılması için(6 aydan büyük hayvanlar için geçerli)

•          Ahırdaki hayvanların sağlığı için mekanik bir havalandırma sistemine ihtiyaç varsa, ahırın havalandırmasını güven altına alacak bir bir yedek sistem bulunmalıdır(> 6 ay).

•          Ahırda mekanik  bir havalandırma sistemine bağlanmış bir alarm sistemi olmalıdır(havalandırma sisteminde oluşabilecek bir arızayı ikaz etmek için)(> 6 ay)

•          Alarm sistemi düzenli aralıklarla test edilmelidir(> 6 ay).

A.3. Hayvanların idaresi ve bakımı

Genel kurallar:

•          Çiftlikteki hayvanlar yılda en az bir defa bir veteriner hekim  tarafından kontrol edilmeli.

•          Çiftlikteki tüm hayvanlar günde en az bir defa gözlemlenmeli. Meradaki serbest otlayan inekler düzenli aralıklarla gözlemlenmeli.

•          Hayvanlar fizyolojik ve sağlık ihtiyaçlarına göre yemlenmeli ve sulanmalı.

•          Ahırdaki hayvanların yemlenmesinde ve sulanmasında kullanılacak aletler, yem ve suyun mümkün olduğu derecede, çok az miktarda kirlenmesine imkan verecek şekilde tasarlanmalı.

•          Hasta ya da yaralı hayvanlara  gerekli uygun bakım ve itina gösterilmeli.

•          Hastalanmış  yada herhangi bir zarara  uğramış hayvanlar için bir veteriner hekim en kısa zamanda çağrılmalı.

•          Ahır dışında barındırılan hayvanlar  zararlı haşerelere  ve hastalık bulaşma riskine karşı korunulmalı.

A.4.Hayvanlara cerrahi müdahale uygulanması

Genel kurallar:

Boynuz giderme(dehorning):

•           Hayvan sahibinin kendisi boynuz giderme işlemini bayıltma yapmadan yapması kanuni bir şey değildir(3 aydan büyük danalar için). Veteriner hekim çiftlikte boynuzu giderilecek her hayvana anestezi uygulama zorundadır. Sedasyon + lokal anestezi( Nervus cornualis).

•          3 ayın altındaki buzağılar: Veteriner tarafından sedasyon + lokal anestezi ve hayvan sahibi elektrikli yada gazla ısıtılmış demirle(demir 600 C ye kadar ısıtılmalı) boynuz giderme işlemini yapabilir

•          3 aydan büyük danaların boynuz giderme işlemi Veteriner hekim tarafından yapılır;  Sedasyon + lokal anestezi ve boynuz giderme işlemi.

•          Boynuz giderme işlemi için korozif maddelerin, lastik bantlar ve elastratörlerin kullanılmasi yasaktir.

Kastrasyon:

•        Buzagıların ilk 4 hafta icerisinde  kastrasyonu Burdizo pensi ile yapılır. Kastrasyon yapılmadan önce Veterinerin hayvana lokal anestezi uygulaması gerekir. Kastrasyondan sonra buzağıya ağrı kesici tedavi vermesi gerekir.

•          4 haftalıktan büyük danaların kastrasyonu şirurjik işleme tabidir ve operasyon sonrası ağrı kesici tedavi yapmak gerekir.

Kulakların küpelenmesi:

•          Buzağıların kulaklarına takılmış küpelerin hayvana ağrı ve acı verip vermediğinin kontrolü yapılır. Kulak küpeleri hayvanın kulağına baskı ve hasar açmamalıdır.

 A.5. Genel kurallar

 Bayıltma/Öldürme:

•          Bu işlem ilgili kursu almış kimseler tarafından yapılmalıdır.

•          Bayıltma işlemi ani etkili tepkili tabanca ile yapılır ve akabinde hayvanın boyun damarı kesilerek vücuttaki kanı akıtılır.

•          Tabancanın işlevi iyi olmalıdır

•          İnekler gebeliğinin son 28 gününde öldürülmemelidir(Bir veteriner hekim her zaman hayvana ilaçla ötenazi uygulayabilir).

A.6.  Ölmüş hayvanların ve ilaç kullanımının kayıt edilmesi:

•          Çiftlik sahibi  yada sorumlusu ölmüş olan hayvanların(hayvanların günlük gözlemlenmesi sırasında) ve hasta hayvanların tedavisiyle ilgili ilaç kullanımını kayıt etmek zorundadır.

•          Ölü hayvanların kayıtları 3 yıl, ilaç kayıtları  ise 5 yıl muhafaza etme zorunluluğu vardır ve bir kontrol esnasında ilgili resmi kurumun yetkilisine karşi  bu kayıtları göstermek gerekebilir.

•          Personel: Hayvanlar yeterli sayıda personel tarafından bakılmalı ve personel hayvan bakımı konusunda gerekli tecrübe ve becerilere sahip olmalıdır.

•          Otokontrol(Own check program): Çiftlikte bir otokontrolprogramı bulunmalıdır, eğer çiftlikte 100 ve üzeri  yetişkin büyük baş sığır yada 200 genç tosun/dana(1 yaş altı tosun  ve henüz doğum yapmamis inekler, düveler bu sayıya tabidir). 

Buzağıların refahı

B.1.  Buzagıların ahırda barındırılması:

•          Çiftliğe dışardan satın alınmış buzağılar için ayrı bir kabul bölümü olmalıdır.

•          Ahır temiz ve hijyenik tutulmalıdır. Ahır düzenli olarak temizlenmeli ve desinfekte edilmelidir.

•          Ahırdaki dışkı, idrar, artık yemler devamlı uzaklaştırılmalı ve sineklerin, farelerin ve diğer zararlı haşarelerin ahıra girmesi engellenmelidir.

•          Ahır havasındaki gazların konsantrasyonu en fazla CO2 için: 3.000 ppm, NH3 için 20 ppm, H2S(Hidrojen sulfid) için 0.5 ppm olmalıdır.

•          Gün saatlerinde uygun şekilde ahırda doğal yada yapay ışık olmalı ve buzağılar birbirlerini rahatça görebilmelidir.

•          Ahırın tabanı kaygan olmamalı ve ve buzağıların sakatlanmaya yada yaralanmaya maruz bırakmamalıdır.

•          Izgara sistemli ahır tabanı buzağılar için kullanılmamalıdır.

•          2 haftadan kücük buzağıların dinlenme alanında altlık olmalı(kıyılmış sap).

•          8 haftadan büyük buzağılar tek kişilik bölümde barındırılmamalıdır(Bır hastalık söz konusu ise ve veteriner raporu varsa o zaman bu husus geçerli değil). 

B.1. Buzağıların barındırılması:

•          Yemleme alanı: 

•          yemleme bölümünde her hayvan için.

•          0.30 m alan 100 kg altındaki hayvanlar için

•          0.35 m alan 100-150 kg hayvanlar için

•          0.40 m alan 150-200 kg hayvanlar için

•          0.50 m alan 200-300 kg hayvanlar için

•          Her buzağı için en az 1 buzağı yataklığı olmalı ve yataklık bölümünde hayvan sorunsuz bir şekilde yatabilmeli, dinlenebilmeli ve kalkabilmeli.

•          Yataklık bölümünün uzunluğu: 150 kg. dan kücük buzağılar için 1.50 m, 150-200 kg. buzağılar için 1.60 m ve 200-300 kg buzağılar için 1.70 m. olmalıdır

•          Yataklık bölümünün genişliği; 150 kg. dan kücük buzağılar için 0.55 m, 150-200 kg. buzağılar için 0.60 m, ve 200-300 kg. buzağılar icin 0.70 m. olmalıdır.

•          Ahırdaki yürüme koridorları, buzağıların rahatça dönebilme ve birbirlerini geçmelerine izin verecek şekilde yapılmış olmalıdır

•          Buzağılar yemleme icabı en fazla 1 saat bağlı kalabilirler.

•          Tek kişilik buzağı odalarında, 8 haftadan kücük olarak barındırılan buzagının diğer buzaği odasında barındırılan buzağıya dokunabilmeli ve onu görebilmelidir.

•          Tüm buzağılar rahatça yatabilecek, kalkabilecek, dinlenebilecek ve cilt bakımlarını yapabilecek serbest hareket etme özelligine sahip olmalıdırlar. 

•          Gruplar halinde yaşayan buzağılarda, cilt bakımi yapma imkanına sahip olmalıdırlar.

B.2. Mekanik araçlar

•          Mekanik havalandırma:Tüm mekanik araç ve donanımlar günlük olarak kontrol edilmeli.

•          Buzağıların sağlıgı için mekanik havalandırmanın gerekli olduğu durumda, havalandırmayı sağlayacak  destekleyici bir sistemin olması gerekir

•          Mekanik havalandırma sistemine bağlanmıs bir alarm sisteminin olması gerekir, hayvan bakıcısını uyarmak için, ve alarm sistemi düzenli aralıklarla kontrol edilmeli.

•          B.3 İdare/Bakım

•          Buzağılar fizyolojik ve sağlık ihtiyaçlarina göre yemlenmeli ve sulanmalı

•          Yeni doğmuş buzağılara 6 saat içerisinde kolostrum verilmeli

•          2 haftalıktan büyük buzağılar yeterli miktarda taze içme suyuna erişebilme imkanı olmalı.

•          Buzağılar gunde en az 2 defa beslenmeli.

Ø       2 hafta buzağılara  günlük sindirilebilir lif içeren yem 200g -600g verilmelidir.

•          Buzağıların rasyonu yeterli miktarda demir içermeli ve kandaki hemoglobin konsantrasyonu en az 4.5 mmol/litre olmalı.

•          Buzağılara yeterli miktarda lif içeren kaba yem verilmeli, günde en az 20 saat.

•          Buzağılara günde  en az 1 defa taze yem verilmeli.

B.3, İdare/Bakım

•          Ahırda tutulan buzağılar günde an az iki defa gözlemlenmeli ve dışarıdaki buzağılar günde en az bir kez.

•          Hasta yada yaralanmış buzağılara gerekli bakım yapılmalı ve ayrı bir ahır bölmesinde bol miktarda kuru altlıklı ortamda barındırılmalıdır. Ciddi bir rahatsızlık durumunda yada buzağı iyileşmiyorsa veteriner hekim derhal çağrılmalıdır. Hastalığın gidişatını kontrol etmek için hasta yada sakatlığa uğramış buzağı günde en az iki defa gözlemlenmelidir.

•          Doğum: Buzağı tekli doğum bölmesinde doğumu takip eden zamanda en az 12 saat inekle beraber kalmalıdır. Doğum merada vuku bulmuşsa  buzağı ve inek bir alanda rahatsız edilmeyecek şekilde en az 12 saat beraber kalmalıdırlar. Buzağı ve inek daha öncede birbirlerinden ayrılabilir, eğer veteriner bunu tedavi amaçlı gerekli görürse.

 Danalarda refah kontrolu(> 6 ay)

C.1 Barındırma

•          Ahırdaki bölmeler, alet ve ekipmanlar düzenli aralıklarla temizlenmeli ve desinfekte edilmeli.

•          Genç hayvanlar sadece 1 saate kadar, yemleme, muayene ve tedavi amaçla bağlanabilirler, bunun haricinde bağlanmamalıdırlar.

•          Ahırın havasındaki gaz konsantrasyonu: CO2: 3.000 ppm, NH3: 20 ppm, H2S: 0.05 ppm olmalı.

•          Ahırın koridorlarındaki zemin düz olmalı ve danaların kaymalarına ve sakatlanmalarına müsade etmemeli.

•          Ahırdaki dışkı mümkün olduğunca uzaklaştırılmalı, yerlerin kaygan olmaması ve  hayvanların ayak sağlığının iyi olması icin.

•          Ahırdaki koridorlar,  hayvanların yataklıkları, hayvanların rahatça dönebilcekleri, hareket edecekleri tarzda dizayn edilmeli.

•          Ahırın ışıklandırılması, danaların birbirlerini göreceği derecede olmalı.

•          Danaların dinlenme alanında ahır tabanı kuru ve yumuşak altlıkla döşenmelidir(Kıyılmiş sap)

•          Yataklık olan ahır sisteminde  her danaya bir yataklık olmalıdır, ve yataklıklar danaların yatabileceği, kalkabileceği ve dinlenebileceği şekilde yapılmış olmalıdır.

•          Hasta ve sakatlanmış danalar tek kişilik hasta bölümünde barındırılmalıdır

•          Ahırda danalar için her zaman hasta bölumünde en az ekstradan  1 danaya yer olmalıdır. Hasta bölümü, doğum bölümü olarak kullanılmaz. Hasta bölümündeki altlık kuru ve yumuşak materyalden olmalıdır.

•          Ahırda  danaların gruplar halinde ortak bir ahır bölmesinde(altlikla beraber) barındırılan toplam alan en az: 3.2 m² < 300 kg danalar için, 3.8 m² 300-400 kg danalar için, 4.4 m² 400-500 kg danalar için, 5 m² > 500 kg danalar için

•          Yataklığın uzunluğu en az: 1.50 m 150 kg dana, 1.60 m 150-200 kg dana, 1.70 m 200-300 kg dana, 1.95 m 300-400 kg dana, 2.15 m 400-500 kg dana, 2.4 m 500-600 kg. dana, 2.6 m > 600 kg. dana.

•          Yatakliğın genişliği: 0.55 m < 150 kg  dana, 0.60 m 150-200 kg dana, 0.70 m 200-300 kg, 0.85 m 300-400 kg, 0.95 m 400-500 kg, 1.10 m 500-600 kg dana, 1.20 m > 600 kg. dana için .

•          Yemleme masasında her hayvan için hayvanların kilosuna göre yeme alanı olmalıdır: 0.30 m < 100 kg. dana ve 0.70m > 550 kg. dana

C. 2  İdare/ Bakım

•          Danalar taze suya  ve  günün en az 20 saati kaba yeme erişme imkanı olmalı.

•          Hayvan bakıcısı hayvanları gunde en az bir defa gözlemlemeli. Hasta ve sakatlığa uğramış hayvanlar günde en az 2 defa incelenmeli ve diğer danalardan ayrı tutulmalıdır.

•          Ayak ve tırnak bakımı: Ahırda  hayvann arka ayağının kaldırılmasına imkan verecek bir muayene bölümü olmalıdır. (Tırnak kesme odası yada bölümü).

•          12 ay üzerindeki hayvanların tırnak kesimi ihtiyaca göre degişmekle beraber yılda en az iki defa olmalıdır.

•          Yılda en az bir defa hayvanların tırnakları ya bir veteriner yada çiftlikte çalışmayan ve çiftlikte sorumluluğu olmayan tırnak kesicisi tarafından muayene edilmelidir.

•          Meraya çıkma: Hava şartları, meranın durumu ve meraya giden yolun durumu uygun olduğunda inekler meraya çıkarılmalıdır.  Hava sartları kötü olduğunda hayvanlar ahırda tutulmalıdır.

•          Meradaki hayvanlar sıcak havada gölgelik alan bulabilmeli yada ahıra girme imkanı olmalı.

•          Merada otlayan hayvanlar susadıkları zaman suya erişeblimeli.

•          Sığır işletmesinin 1. temmuz 2010 öncesi yada sonrası faaliyet göstermesine bağlı olarak hayvanların meraya, otlamaya çıkmalarına ilişkin kayıtlarının tutulması(meraya çıkış tarihi)

Süt ineklerinde refah kontrolü

D.1. Barındırma

•          İnekler yemleme ve tedavi amacı dışında(sadece 1 saat) bağlanmamalıdır.

•          Ahırın ekipmanları ve bölmeleri temizlenebilir ve desinfekte edilebilir olmalıdır.

•          Ahırın kliması ( ceryan, toz, ahırın ısısı, nem) ve gürültü düzeyi hayvanlar için zararlı olmamalıdır.

•          Ahırın havasındaki gaz konsantrasyonu : CO2: 3.000 ppm, NH2: 20 ppm, H2S: 0.5 ppm olmalı.

•          İneklerin rahatça gezindiği ahır bölümlerinde küçük inek ırkları icin 20 m3, buyuk inek ırkları için 25 m3 alan olmalıdır.

•          İneklerin sağım amaçlı tutuldukları bölümde, küçük inek ırkları icin 6,6 m², büyük ırklar için 8.0 m² alan olmalıdır.

•          Ahırdaki ışık miktarı ineklerin birbirini görebilecekleri şekilde olmalıdır.

•          Ahırda ineklerin her zaman erişebileceği dönen bir süpürge olmalıdır( 50 ineğe 1 süpürge).

•          Yemlik de her ineğe 65 cm yeme alanı olmaldır(küçük ırklar) ve 70 cm(büyük ırklar için).

•          Ahırın tabanları ineklerin kayıpta yaralanmayacak /sakatlanmayacak şekilde yapılmış olmalıdır.

•          Ahırdaki dışkı , ineklerin, iyi bir ayak saglığına sahip olması icin devamlı  düzenli aralıklarla dışarı çıkarılmalıdır

•          İneklerin dinlendiği alandaki altlık kuru ve yumuşak materyalden olmalıdır.

•          Dinlenme alanının altlıktan oluştuğu ahırlarda inek başına; küçük ırklar için 5 m², büyük ırklar için inek başina 6.5 m² alan olmalıdır.

•          Ahırda yataklık olan ahır sistemlerinde yataklık, ineklerin zorlanmadan yatıp kalkabileceği ve dinlenebileceği tarzda yerleştirilmelidir.

•          Gerekli görülürse hasta ve sakatlanmış inekler tekli hasta odalarında barındırılabilirler.

•          Tekli hasta odası küçük ırk inekler için 10 m², büyük sıgır ırklar için 12 m² lik bir alana sahip olmalıdır. Birden fazla inek için kullanılan ortak hasta odası küçük sığır ırkı için inek başına 6.8 m², büyük sıgırlar için inek basına 8 m² lik bir alana sahip olmalıdır.

•          Hasta odaları, doğum odaları olarak kullanılamaz.

•          Hasta odasında altlık yumuşak ve kuru bir materyalden oluşmalıdır.

•          Ahırda ineklerin sağımından önce ineklerin toplu olarak barındırılacağı ayrı bir bölüm olmalıdır, ve bu alan küçük sığır ırkı her bir inek için 1.35 m², buyuk sığır ırkına ait her inek için 1.5 m² lik bir alana sahip olmalıdır.

•          Günlük 25 kg. ın üzerinde süt veren inekler doğumdan 10 hafta öncesine kadar günde en az 2 defa sağılmalıdır. 

D. 2:  Mekanik Ekipmanlar:

•          Otomatik süt sağım makineleri bir alarm sistemine bağlı olmalıdır.

•          Hasta ve doğum odalarında inekler makine ile sağılmalıdır.

   D.3. İdare/Bakım:

•          İneklerin suya serbest erişebilme imkanı olacak.

•          Ahırda her 6 ineğe 1 su kabı yada  her 10 ineğe  1 m suluk olacak.

•          İnekler günün 20  saatinde kaba yeme erişme imkanı olmalıdır

•          Kuru donemdeki ineklerin beslenmesi sadece sap ve suyla olmayacak.

•          İnekler günde en az bir defa gözlemlenmeli. Hasta ve sakat inekler günde en az 2 defa gözlemlenecek.

•          Hasta ve sakat inekler diğer ineklerden izole edilmelidirler

•          Ahırda ineklerin tırnak kesimi ve bakımı için ayrı bir bölüm/oda bulunmalıdır.

•          Tırnak kesimi/ bakımı, 12 aydan büyük hayvanlarda ihtiyaca göre olmalıdır(yılda en az 2 defa).

•          Yılda en az 1 defa ineklerin tırnak kesimi ve bakımının bir veteriner hekim yada çiftlikte çalışmayan, yada sorumluluğu bulunmayan bir tırnak kesicisi tarafından kontrolü yapılmalıdır.

   D.4 Doğum

•          Doğum tek kişilik doğum bölümünde yaptırılmalıdır.  Merada olan ineğe de ineğin rahatsız olmayacağı yer varsa doğum orada ineğe(düve) yaptırılabilir.

•          Doğum yapma bölümleri ve yüksek gebe düzeyinde olan inekler için kullanılan ortak olarak kullanılan doğuma hazırlık bölümleri, hasta bölümü olarak kullanılabilir, şayet hayvanda bulaşıcı bir hastalık yoksa ve doğuma bağlı olarak hayvan hasta olmuşsa.

•          Doğum bölümünde  doğuma hazırlık bölümünde altlık kuru ve yumuşak materyalden olmalıdır.

•          Doğum bölümünün alanı küçük sığır ırkları için inek basına 10 m² ve büyük sığır ırkları için 12 m² ve hayvanın dönebilecegi şekilde büyük olmalıdır.

•          Ortak olarak kullanılan doğum bölümleri yüksek gebe olan inekler için  en az 6.8 m²( küçük sığır ırkları için) ve en az 8 m²(yüksek sığır ırkları için) olmalıdır.  

•          Doğum tekli olan doğum odasında yaptırılmalıdır. Merada da doğum yaptırılabilir, eğer hayvanın rahatsız edilmeyeceği bir alan sağlanırsa.

•          Doğum odasında altlık kuru ve yumuşak materyalden olmalıdır.

•          Tekli doğum odası, küçük ırklar için 10 m² ve büyük ırklar için 12 m² olmalıdır.

•          Ortak olarak kullanılan doğuma hazırlık odası/bölümü ileri gebe inekler için hayvan başına küçük ırklar için 6.8 m², büyük ırklar için 8 m² olmalıdır.

(*)Kemal ALTINTAŞ
Resmi Veteriner Hekim/Danimarka
TürkVet/Hayvan Refahı, Kontrolü ve Danimarka Uygulamaları Konferansı,20-22 Mart 2013 Sunumlarından  www.turkvet.biz tarafından derlenmiştir.

(*)Bu yazı www.turkkvet.biz web sitesi editöründen izin almadan kopyalanamaz,çoğaltılamaz ve yayınlanamaz

 
Güncel
 

     
     
     
     
 

 

Yeni Sayfa 1
 Copyright © 2006 - 2011 TurkVet ® - Her Hakkı Saklıdır - All right reserved