Turkvet.Biz
 
Güncel  
YAZILAR / YORUMLAR
   

>Genel

    >Eğitim
   

>Meslek politikaları

   

>Tarım ve Hayvancılık politikaları

    >Hayvan yetiştirme ve ıslah
   

>Gıda güvenliği ve halk sağlığı

   

>Hayvan sağlığı

   

>Hayvan refahı

    >Yaban hayatı
    >Çevre
    >AB Politika ve uygulamaları
    >Dünya Uygulamaları
    >Diğer Yazılar

 

Yumurtacı Tavuk Yetiştiriciliğinde Hayvan Refahı Kuralları Uygulamasının Avrupa Birliği Ülkeleri Yumurta Endüstrisinin Rekabet Gücü üzerine Etkisi ¹

PLM van Horne  Tercüme: Fatih ATASOY ²

  Dünyada yumurta üretimi 1985 yılında 32.5 milyon ton iken 2002 yılında 57.8 tona ulaşarak büyük gelişme göstermiştir. Dünyanın en büyük yumurta üreticisi durumundaki Çin aynı yıllar arasında AB, ABD ve Rusya federasyonu ile kıyaslandığında dünya yumurta üretimindeki payını %18 den %40’a yükselmiştir. Aynı yıllarda Hindistan, Meksika ve Brezilyanın da dünyadaki payının arttığı görülmektedir. AB’[1]n 1985 yılındaki toplam üretimi 5.5 milyon ton iken 2000 yılında 5,3 ve 2002 yılında ise 5.2 milyon tona düşmüştür. AB ülkelerindeki bu düşüş gelecek yıllarda da devam edecek gibidir.

 Avrupa Politikası

“Yumurtacı Tavukların Refahı” ile ilgili AB direktifi 1999 yılında kabul edilmiş ve 2012 yılından önce tavuk çiftliklerinde eksiksiz olarak uygulanması kararlaştırılmıştır.Böylece o tarihe kadar klasik kafes sistemi tamamen kaldırılarak yerine iyileştirilmiş kafesler, serbest dolaşımlı kümesler veya serbest dolaşımlı sıra kafesleri konulacaktır. İyileştirilmiş kafeslerde yapılan üretim maliyeti diğer sistemlere göre daha düşük olmasına rağmen klasik kafes sistemiyle karşılaştırıldığı zaman kümes, yem ve işçilik giderlerinin arttığı görülür. Her ne kadar klasik kafes sistemiyle karşılaştırıldığında iyileştirilmiş kafeslerde yapılan üretimde teknik yönden daha iyi sonuçlar alınacağı beklense de üretim maliyetinde en az %13 gibi bir artışın meydana geleceği hesaplanmıştır. Hollanda Tarım Ekonomisi Araştırma Enstitüsü (LEI ) bu direktifin AB yumurta endüstrisinin global piyasadaki rekabet gücüne etkisini araştırmıştır. Bu enstitü Hollanda, Fransa, Almanya, İspanya, İtalya ve İngiltere gibi AB’nin önde gelen yumurta üreticisi ülkeleri yanında Polonya, Ukrayna, ABD, Brezilya ve Hindistan gibi AB üyesi olmayan ülkelerde sofralık yumurta ve yumurta tozu üretimi maliyetini araştırmıştır. Bütün bu ülkelerde veriler toplanırken Fiyat (yem, civciv), Teknik Sonuçlar     ( yumurta üretimi, yem tüketimi, ölüm), Yatırımlar ( kümes ve kafesler) ve Diğer Harcamalar ( faiz oranı,işçilik, gübre atımı) göz önüne alınmıştır. İşlenmiş yumurta ile ilgili konuda ise Bina Yatırımları, Ekipman ve İşçilik verileri toplanmıştır. Verilerin toplanmasında 2001 yılı baz alınmıştır ve toplam üretim değerleri Euro para birimine çevrilirken aynı yılın kur ortalaması baz alınmıştır.

 2001 de Üretim Maliyeti    

AB’nin önde gelen altı yumurta üreticisi ülkelerinde bir kilogram kabuklu yumurtanın maliyeti ortalama 70 Euro-cent (İngiltere 79,  İspanya 65 ) (şekil 1) olarak bulunmuştur.Tüm yumurtanın toz haline getirilmesinin maliyeti Almanya’da 23.6, İspanya’da 20 Euro-cent/kg olarak ülkeler arasında yine farklı bulunmuştur. Bu farklılık yem, yarka, kümes maliyeti ve özellikle gübre tasfiye maliyetindeki farklılıktan ileri gelmiştir. AB ülkeleri arasında en ucuz yem ve en iyi teknik sonuçların Almanya, en pahalı yem İngiltere, en ucuz yarka ise İspanyadan alındığı görülmektedir. Bununla birlikte AB ülkelerinde rölatif üretim maliyeti genelde yüksektir. Bu maliyetler AB üyesi olmayan bazı ülkelerle karşılaştırıldığında kabuklu yumurta için Polonya %88, ABD %86, Ukrayna %83, Brezilya %66 ve Hindistan %59 oranında ucuz olduğu görülmüştür (şekil 2 ). Ham ürün bazındaki bu farklılığın temel sebebi yem, yarka, işçilik ve kümes donanımı maliyetindeki farklılıktır. Brezilyada gübreden elde edilen gelir de buna eklenebilir. Bu ülkelerden AB ülkelerine ithalat ancak taşıma ücreti ve ithalat vergisi sayesinde önlenmektedir.Tüm yumurta tozunda yukarıda sözü edilen AB üyesi olmayan ülkelerde rekabet gücü daha yüksektir. 2001 yılındaki üretim maliyetleri Polonya’da %85, ABD’de %88, Ukrayna’da %78, Brezilyada %66 ve Hindistan’da %60 oranında düşüktür. Yumurta tozu taşıma ücretinin nispeten düşük olmasına karşılık uygulanan yüksek ithalat vergileri bu ülkelerden AB’ye büyük miktarda ithalatı engellemektedir. Bunula beraber   Hindistandan yapılan yumurta tozu teklif fiyatının AB ülkeleri ortalamasından düşük olduğu hesaplanmıştır.

Şekil 1 AB ülkelerinde kafeste üretimin maliyet Kalemleri(1 kg yumurta/cent) 

       
 
 
 
Şekil 2: AB üyesi olan veolmayan ülkelerde kafeste üretimin maliyet kalemleri  (1 kg yum./cent)
 
 
 
 
 

 

 

 

 

Şekil 3 Değişik barınak sistemlerinde üretim maliyetinin yapısı

2012 Yılında Üretim Maliyeti 

Yumurtacı tavuklar geçiş döneminden sonra sadece iyileştirilmiş kafesler veya alternatif barınak sistemlerde yetiştirilecektir. Bu iyileştirilmiş kafeslerde her tavuk için 750 cm² yüzey alanı, tünek, folluk ve altlık bulunması zorunludur. AB tüzüğünde tanımlanan kafese alternatif sistem uzun yıllardan beri  Hollanda’da bilinen tavuk kümeslerine benzemektedir. Yeni sistemde  kümeste her tavuk için 1,100 cm² yaşam alanı, alanın tümü veya bir bölümü altlıkla kaplı ve tavuklar için yeteri kadar tünek ve folluk vardır. Her iki sistemde de yumurta üretim maliyeti hesaplanmıştır. İyileştirilmiş kafes sisteminde pratik deneyimin yetersiz olduğu bellidir.Bu nedenle hesaplamalar şimdilik geleceğe dönük gösterge niteliğindedir. Yani yumurta sayısı, yumurta kalitesi ve ölüm oranı gibi verim ile ilgili sonuçlar ve iş gücü gereksinimi gibi bazı konularda hala belirsizlikler vardır. Değişik barınak sistemleri ve işgücü için temel varyasyonlar Tablo 1 de verilmiştir. Tabloda da görüldüğü gibi tüm yeni barınak sistemlerde işgücü gereksinimi ve barınak maliyeti ile bir tavuk alanı için kullanılan ekipman maliyeti artmaktadır. Teknik sonuçlar için temel varyasyonlar Tablo 2 de verilmiştir. Geleneksel kafes sistemine göre en önemli fark yeni sistemde sıklığın azalması sonucu tavuklarda hareketin artması ile birlikte yem tüketiminde de artış meydana gelmiştir. Her üç sistemde değişken giderlerin maliyeti Tablo 3 de verilmiştir. Geleneksel kafes sistemine ( her tavuk için 450 cm² alan) göre toplam maliyetin iyileştirilmiş kafes sisteminde %13, altlıklı (kuşluk tipi) kümes sisteminde ise %21 arttığı görülmüştür.

 Tablo1:Yumurtacı tavukların değişik barınak sistemlerinde önemli işçilik ve yatırım  giderleri

 

Kafes (450cm2)

İyileştirilmiş Kümes

Altlıklı Kafes

Yumurta sayısı/tavuk/yer(ünite)

319

319

314

Yem tüketimi/tavuk/gün(gram

114

117

120

Ölüm(%)

7

7

9

 
Tablo2 : Yumurtacı tavukların değişik barınak sistemlerinde ürün sonuçlarını etkileyen önemli giderler

 

Kafes (450cm2)

İyileştirilmiş Kümes

Altlıklı Kafes

Yumurta sayısı/tavuk/yer(ünite)

319

319

314

Yem tüketimi/tavuk/gün(gram

114

117

120

Ölüm(%)

7

7

9

 
Tablo3 : Yumurtacı tavukların değişik barınak sistemlerinde üretim harcamalarının yapısı (Euro)

 

Kafes (450cm2)

İyileştirilmiş Kafes

Altlıklı Kümes

Tavuk satın alınması

2.77

2.77

2.88

Tavuk satın alınması

2.77

2.77

2.88

Yem Giderleri       

7.91

8.30

8.41

Değişik Giderler

0.69

0.71

1.06

Barınak                 

2.60

3.92

3.74

Barınak                 

2.60

3.92

3.74

İşçilik                    

0.85

0.94

1.33

Genel Harcamalar

0.15

0.16

0.22

Kullanılmış Tavuk Geliri -0.36 -0.36 -0.35

Bir Tavuk İçin Toplam Gider

14.61

16.44

17.30

Tek Yum.Ürt. Maliyeti (cent)

4.54

5.17

5.49

Kg Yum .Ürt. Maliyet (cent)

0.73

0.83

0.88

% Artış 

-

13

21

Yumurta Ürünlerine Etkisi 

Yeni  sistemlerde yumurta fiyatının artması, yumurta tozunun fiyatını da etkileyecektir. Bu durumun 2012 yılındaki sonuçları tablo 4 ve 5’ de verilmiştir. Tablo 4’de AB hayvan refahı uygulandıktan sonra tüm yumurta tozu üretim maliyeti, ABD, Ukrayna, Brezilya ve Hindistan fiyatları ile karşılaştırılarak verilmiştir. Bu hesaplama en iyi senaryo olup maksimum ithal vergisi ve AB dışı ülkeler için kur farkının sabit kalması göz önüne alınarak yapılmıştır. Bu hesaplamalar dikkate alınarak Hindistan ve Brezilya’nın tam yumurta tozunu dış pazara AB ülkelerinden daha ucuza sunabileceğini göstermektedir. Tablo 5 de görülen hesaplamalar AB dışındaki ülkeler için ithal vergisinde %36 düşme ve kur farkında %15 devalüasyon dikkate alınarak yani en kötü senaryo düşünülerek yapılmıştır. Bu senaryoya göre ABD dahil söz konusu  ülkeler tam yumurta tozunu AB ülkelerinden daha düşük fiyata pazara arz edebileceği görülmektedir.

Rekabet gücü sadece fiyatla sınırlı değildir.Ürün kalitesi, iyi ürün dağıtımı/ lojistik destek ve Pazar şartlarındaki değişmelere hızlı tepki gibi diğer faktörler, ürün pazarlamasında belirleyici  faktörler olarak karşımıza çıkar. Yumurta ürünleri sanayicileri ve tüketicileri arasında yapılan bir anketten bu ürünlerin satışında fiyat ve mikrobiyolojik kompozisyonun en önemli faktörler olduğu ortaya çıkmıştır. Faktörleri derecelendirmede bu iki faktörün toplam puanı %35 dir. Yumurta ürünleri üreticilerinin (yeniliklerde geleneksel rekabet içinde olanlar) puanı %20 ve  daha önemsiz olarak da barınak sistemi ( kafes, altlıklı kümes v.s) ile ürünün orijini

ülkesi( lokal, Avrupa veya diğerleri) ise sırasıyla %7 ve 2 dir. Buradan çıkarılan sonuç; ürüne belli bir minimum kalite seviyesi belirlendiğinde yumurta üretimi pazarını fiyat Pazar olarak nitelendirmek mümkündür. Bugünkü durum klasik kafes sistemi dışındaki sistemlerde ( altlıklı kümes ve iyileştirilmiş kafes gibi) yetiştirilen tavuklardan elde edilen yumurta ürünlerine olan talep hala önemsiz düzeydedir. Diğer taraftan organik ürünlere olan talebin gelişmesine rağmen hala dar bir kesimin pazarı olarak kaldığı görülmektedir.

 

Tablo 4: Almanya’da 2012 yılında bütün yumurta tozu arz fiyatı(Euro-cent/kg). 2001 yılındaki en yüksek gümrük ithalat vergisi ve kur farkının değişmeyeceği varsayılarak yapılmıştır.

 

Üretim Maliyeti

Taşıma Ücreti

İthalat Vergisi

Toplam

EU toplamdan Fark (%)

EU 15             

444

3

-

447

-

USA

366

17

137

520

116

Ukrayna    

323

9

137

469

105

Brezilya 

275

21

137

433

97

Hindistan  

246

21

137

404

90

Tablo 5 : Almanya’da 2012 yılında bütün yumurta arz fiyatı(Euro-cent/kg). 2001 yılındaki  gümrük ithalat vergisi %36 daha düşük ve AB dışı ülkeler için kurda %15 devaluasyon varsayılarak yapılmıştır.

 

Üretim Maliyeti

Taşıma Ücreti

İthalat Vergisi

Toplam

EU toplamdan Fark (%)

EU 15    

444

3

-

447

-

USA

311

17

88

416

93

Ukrayna  

323

9

88

372

83

Brezilya  

275

21

88

343

77

Hindistan  

246

21

88

318

71

Genel Sonuçlar

-AB ülkeleri ortalaması ile karşılaştırıldığında tam yumurta tozu ortalama üretim maliyeti, Polonya’da %80, ABD’de %78, Ukrayna’da %88, Brezilya’da %66 ve Hindistan’da %60 ‘ı kadar daha düşük olduğu ve dolaysıyla AB ülkeleri ortalamasından daha ucuz olduğu görülmektedir.

- Her ne kadar yumurta tozu taşıma ücreti rölatif olarak daha düşük ise de bugün uygulanan ithalat gümrük vergisi AB ülkelerini söz konusu ülkelerden ithal edilecek büyük miktarlarda süt tozu ithalinden korumaktadır.

- 2012 yılında ‘yumurtacı tavukların refahı’ ile ilgili AB direktifi bu ülkelerin tavuk çitliklerinde eksiksiz uygulanacaktır. İyileştirilmiş kafeslerde yumurta üretimi maliyetini  geleneksel kafes sistemiyle karşılaştırıldığında barınak, yem ve işçilik maliyeti artacaktır. İyileştirilmiş kafes sisteminden daha kaliteli ürün elde edilmesi beklenirken üretim maliyetinde en az %13 artış öngörülmektedir.

- 2012 yılında AB ülkelerinde 1 kg kabuklu yumurtanın taşıma dahil ortalama maliyeti 80 Euro-centtir. Senaryo hesaplamaların sonuçlarına göre Ukrayna, ABD, Brezilya ve Hindistan yumurtasının fiyat konusunda Alman yumurta pazarı ile rekabet edemeyeceği görülmektedir. Bunun sebebi yüksek taşıma maliyeti ve gümrük vergileridir. Bununla birlikte bir senaryoya göre %36 daha az gümrük ve %15 daha az kur değişim farkı ile Ukrayna ve Hindistan’ın rekabet gücü oluşabileceği görülmektedir.

- 2012 de tam yumurta tozu üretim maliyetinin bazı AB dışı ülkelerde AB ülkelerine kıyasla daha düşük olacağı tahmin edilmektedir. İthalat gümrük vergisi ve kur farkının değişmeden aynı kalması durumunda Brezilya ve Hindistan AB pazarında rekabet edebilecek durumda olacaktır. Gümrük vergisi ve taşıma ücreti de dahil edildiğinde Brezilya ve Hindistan’ın arz edeceği fiyat AB ülkeleri ortalama fiyatından sırasıyla %3 ve %10 daha düşük olacağı beklenmektedir. İthalat gümrük vergisinde % 36 düşüş ve dolar değişim oranındaki %15 devalüasyonu kapsayan senaryo dikkate alınırsa ABD  de aynı ürün için daha düşük fiyat arz etme imkanına sahip olacaktır.

- Yumurta üretim pazarını bir fiyat pazarı olarak nitelendirmek mümkündür. Asgari kalite seviyesini muhafaza etmek şartıyla işleyiciler (sanayiciler) üreticiler fiyat konusunda rekabet edebilirler. Burada ABD’de üretilen tam yumurta tozu kalitesi AB ülkelerindekine benzer olacağı varsayılır. Bu yüzden 2012 yılında büyük miktarda yumurta tozu ithalatının ABD veya benzer kalitede olmak şartıyla daha düşük fiyat arz eden Brezilya ve Hindistan’dan gerçekleşeceği beklenebilir.

- Bu raporda belirtilen AB 15 ülkeleri dışında kalan ülkelerde yumurtacı tavukları koruyan hayvan refahı ile ilgili düzenlemeler bulunmamaktadır. ABD’de ise bir tavuğa düşen yaşama alanının genişletilmesi konusu zorunlu tutulmamak kaydıyla tartışılmaktadır ( 2008 yılında 432 cm2 ). Bu kuralın yumurta işleyicileri tarafından ne kadar kabul göreceği bilinmemektedir. Bugün çoğunlukla bir tavuk için 342 cm2 düşecek şekilde altışar koloni halinde kafeslerde üretim yapılmaktadır. Brezilya, Hindistan ve Ukrayna gibi ülkelerde bu alan tavuk başına 300 – 400 cm2 dır. ABD verilerine göre tavuk başına ayrılan 350 – 400 cm2 alanın yumurta üreticisine en yüksek geliri sağlamaktadır.

 AB Reformunun Yem Maliyeti Üzerine Etkisi

Geçmişte AB pazarı ve fiyat politikasının tavuk yemi üzerine büyük etkisi olmuştur. Hububat fiyatları dünya fiyatlarından daha yüksek seviyede tutulmuştur. “MacSharry” reformlarının sonucu  ve son olarak 2000 yılındaki müdahale ile fiyatlar düşürülmüştür. Değişik ülkelerle karşılaştırılmalarda üreticiler tarafından ödenen yem fiyatları için 2001 yılı esas alınmıştır. 2001 yılından 2012 yıla doğru AB ve diğer ülkeler arasındaki yumurtacı tavuk yeminin fiyat farklılığının %5 kadar daha azalacağı hesaplanmıştır. Aynı zamanda hububat alternatiflerini de önemli bir ithalat kısıtlaması olmadan ithal etmek mümkün olacaktır. Sonuç olarak özellikle Liman yakınındaki bölgeler nispi ucuz yem elde etme imkanına sahip olacaktır.

 Tüketici Taleplerinin Maliyeti.

Hollanda’da yapılan son bir çalışmaya göre 2000 yılından 2005 yılına kadar üretim maliyetleri İspanya’da %4, Hollanda’da %8’e kadar artacaktır. Bu artışlar, hayvan refahı ile ilgili düzenlemelerin uygulanması, gıda güvenliği ve çevre korumasından ileri gelmektedir. 2005 yılına doğru meydana gelen bu artışların temeli; Tavuk başına düşen alanın genişletilmesi (2003 yılında 550cm2), tavuklarda gaga kesiminin yasaklanması ( Almanya ve Hollanda), Salmonella kontrolü, et – kemik ununun yasaklanması, Amonyak miktarının azaltılması (Almanya ve Hollanda ) ve elektrikten enerji vergisi alınmaya başlanması olarak sıralanabilir. Bu raporda hesaplamalar yapılırken sadece et – kemik ununun yasaklanması ve hayvan refahı uygulanması ( iyileştirilmiş kafes) dikkate alınmıştır. Gıda güvenliği ayrı tutulursa belirtilen faktörlerin hiçbirisi AB dışı ülkelerde görüşülmeye başlanmamıştır.

 Yumurta Üretimindeki Hareketlilik

 Hayvan refahının geliştirmesi uygulanmasının dünya ticareti üzerine etkisi GTAP modeli kullanılarak hesaplanmıştır. GTAP (Global Trade Analaysis Project) global ticaret analizi projesinin kısaltılmasıdır. Bu model çıkarılan kanunların dünya ticaretine eş zamanlı  uygulanması için Avrupa ve ABD’nin birçok üniversitelerinde kullanılmıştır. GTAP konsorsiyumunun üye kuruluşları; bireysel üyelikler, Dünya Bankası, Avrupa komisyonu ve Dünya Ticaret Organizasyonundan oluşmaktadır. Bu projede model ile detaylı hesaplamalar yapmak için sınırlı ihtimaller vardır. Bu model ile AB hayvan refahı uygulamasının yumurta üretim maliyetinde %13 artış meydana getirdiği hesaplanmıştır. Sonuçlar üretim kapasitesinin kuzey ve güney Avrupa’da sırasıyla %11.4 ve 4.2 oranında düşeceğini, Batı Avrupa %5.8, ABD %2.8, Kuzey Amerika %3.2 ve Doğu Asya %1.1 oranında artacağını göstermektedir. Burada vurgulanması gereken bugünkü GTAP modelinde tüm entansif hayvan yetiştiriciliği tek üretim grubunda toplanmıştır. Bu demektir ki yumurtacı tavuk sektöründeki bu uygulamalar modeldeki toplamdan etkilenebilir. Dolaysıyla GTAP modelinin yumurta ve yumurta ürünlerine özel verilere göre uyum sağlayacak şekilde düzenlenmesi önerilmektedir. Böyle bir model ile hayvan refahının geliştirilmesi uygulandığında yüksek üretim maliyeti ve daha düşük ithalat gümrük vergisi uygulamasının dünya ticareti üzerindeki etkisi hesaplanacaktır.

Sofralık Yumurta İçin Pazar

2000 yılında Hollanda sofra yumurtasının gelecekteki durumu ile ilgili bir çalışma düzenlenmiştir. Masa çalışmaları dahil saha çalışmaları Hollanda ve Almanya’da yumurta paketleme istasyonları ve perakende satış yerlerinde gerçekleştirilmiştir. Bu rapordaki en belirgin sonuç perakendecilerin lokal sofra yumurtasını büyük oranda tercih etmeleridir. Özellikle tazelik, gıda güvenliği ve üretim yerinin belli olması gibi özellikler nedeniyle AB yumurtaları, AB dışı ülkelerde üretilen yumurtalardan çok daha kaliteli bulunmaktadır.Aynı raporda ulaşılan sonuç, kafes sistemi dışında üretilen yumurta pazarının geleceğinin parlak olduğudur.    


[1] Bu makale World Poultry vol:19,no 10 ve 2003 tarihli dergiden tercüme edilmiştir.

² Doç. Dr. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni Anabilim Dalı, 06110 Dışkapı-Ankara.

Güncel
 

 

 

 

Yeni Sayfa 1
 Copyright © 2006 - 2011 TurkVet ® - Her Hakkı Saklıdır - All right reserved